Dlaczego banki inaczej patrzą na programistów i branżę IT?

Zawody z branży IT uznawane są za stabilne i perspektywiczne, głównie z powodów:

• Wysokich zarobków.
• Stabilnego zapotrzebowania na specjalistów. Projekty są długoterminowe, a ryzyko utraty źródła dochodu jest niższe niż w innych sektorach.
• Programiści mogą pracować zdalnie dla firm z całego świata. Nie ogranicza ich lokalizacja. Dzięki temu nie są tak podatni na sytuację gospodarczą w Polsce, jak inne grupy. Również wysokość wynagrodzenia od firmy zagranicznej często jest wyższe niż w Polsce.
• Specjalistom IT łatwiej dostosować się do zmian na rynku. Mogą szybko przekwalifikować się w obrębie branży i nauczyć nowych technologii, w przeciwieństwie do np. górnika zmieniającego pracę na administrację.

Umowa o pracę, B2B i kontrakty IT - jak banki klasyfikują dochód?

Specjaliści z branży IT najczęściej pracują na B2B lub na umowie o pracę, rzadziej na umowie zlecenie lub o dzieło.

Umowa o pracę a  kredyt hipoteczny dla programisty

Do wyliczenia dochodu do kredytu hipotecznego dla programisty bank bierze pod uwagę 100% dochodów netto oraz 50%-100% dodatków (nadgodziny, premie itp.).

Wymagany staż pracy w jednej firmie to:

• 3 lub 6 miesięcy wstecz (czasami przy UoP na czas nieokreślony 1 miesiąc);
• 6 lub 12 miesięcy do przodu w przypadku umowy na czas określony.

Dokumenty:

• wyciągi z rachunku;
• zaświadczenia od pracodawcy, potwierdzające wysokość zarobków z ostatnich 3 lub 6 miesięcy.

Umowa zlecenie lub o dzieło

Część programistów, którzy dopiero rozpoczynają swoją karierę, rozlicza się z kontrahentami za pomocą umowy zlecenie lub o dzieło. Niestety, są one dość problematyczne przy staraniach o kredyt mieszkaniowy. Po pierwsze, część banków przyjmuje do zdolności kredytowej niewielki procent dochodów z tej umowy (np. 30% czy 50%). Po drugie, są instytucje, w których nie dostaniesz finansowania na umowę cywilnoprawną (np. ING nie uwzględnia umowy o dzieło) lub zostanie ona uwzględniona tylko jako dochód dodatkowy.

Wymagany staż pracy:

• 6 lub 12 miesięcy wstecz;
• umowa na minimum 6, ale częściej na 12 miesięcy do przodu;
• umowy okazjonalne nie są brane pod uwagę.

Dokumenty:

• wyciągi z rachunku;
• zawarte umowy zlecenie lub o dzieło.

B2B a kredyt dla programisty

Przy B2B widać największe różnice w podejściu banków pomiędzy branżą IT a pozostałymi.

Po pierwsze: krótszy staż działalności firmy

• Standardowo: 12-24 miesiące.
• Dla branży IT: często wystarczy 6 miesięcy.
• Na odstępstwo: przy przechodzeniu z umowy o pracę na B2B instytucje mogą uznać to za kontynuację umowy i przyznać kredyt nawet po 3 miesiącach prowadzenia firmy.

Po drugie: preferencyjne liczenie zdolności kredytowej

W KPiR bank liczy zdolność z dochodu księgowego - trudno więc tu mówić o preferencji. Znaczące różnice pojawiają się przy ryczałcie. Do liczenia zdolności przyjmowany jest określony procent przychodów. Branża IT jest traktowana lepiej niż inne: programiści mogą liczyć na uwzględnienie nawet 80% przychodów, a np. branża wykończeniowa tylko 30%.

Po trzecie: uwzględnianie dochodów w walutach obcych

W branży IT często spotykanym modelem jest wynagrodzenie wypłacane w EUR lub USD (zwłaszcza przy kontraktach B2B i współpracy z podmiotami zagranicznymi). Mimo że z perspektywy rynku pracy to standard, polityki kredytowe wielu banków w Polsce nadal podchodzą do takich wpływów ostrożnie.

W praktyce oznacza to, że tylko część kredytodawców jest skłonna uwzględnić dochód w walucie obcej w pełnym zakresie - i najczęściej dotyczy to klientów o stabilnym profilu zawodowym oraz dobrze udokumentowanych wpływach.

Programista na B2B - forma opodatkowania i jej wpływ na kredyt

Szacuje się, że około 60% specjalistów IT ma własną działalność i pracuje na B2B. Podejście banków do wyliczania dochodu na działalności gospodarczej różni się w zależności od sposobu opodatkowania.

KPiR

Na KPiR można rozliczać się zarówno na skali podatkowej (stawka 12 i 32%, kwota wolna do 30 tys. zł, II próg podatkowy od 120 tys. zł), jak i podatkiem liniowym (stawka 19%, brak ulg i progów). Możliwe jest zastosowanie ulgi IP BOX.

• Wymagany okres działalności gospodarczej: standardowo 12-24 miesiące, dla IT często wystarczy 6 miesięcy. Przy przechodzeniu z umowy o pracę na B2B w niektórych instytucjach ten czas może być jeszcze krótszy.
• Wymagane dokumenty: KPiR bieżąca i za rok poprzedni, tabele amortyzacyjne i zestawienie środków trwałych, PIT i UPO, wyciągi z konta firmowego, zaświadczenia z ZUS i US.
• Dokumenty dla B2B: umowa współpracy, faktury, świadectwo pracy, jeśli przechodzisz z UoP.
• Wyliczenie dochodu: banki przyjmują najczęściej średni dochód z ostatnich miesięcy (lub z najsłabszych miesięcy). Czasami można powiększyć dochód o wartość amortyzacji, która jest kosztem, ale nie wydatkiem.
• Banki nie biorą pod uwagę ulgi IP BOX. Szacują dochody wg stawki progresywnej lub liniowej, a nie preferencyjnej 5%.

Ryczałt

Polski Ład wprowadził niemałe zamieszanie i nagle okazało się, że dla części osób, w tym programistów, ryczałt będzie bardziej opłacalnym rozwiązaniem, niż KPiR. Głównie ze względu na sposób rozliczenia składek ZUS, ale także na stawkę opodatkowania. Branża IT rozlicza się na stawce 12% lub w niektórych przypadkach 8,5%.

• Minimalny okres prowadzenia firmy: tak samo, jak przy KPiR.
• Wymagane dokumenty: ewidencja przychodu za rok ubiegły i obecny, PIT i UPO, czasami wyciągi z konta i zaświadczenie z ZUS i US, w tym dokumenty dotyczące współpracy B2B.
• Wyliczenie dochodu: wg wzoru przychód x wskaźnik netto banku. Wskaźnik zależy od PKD działalności i stawki podatku - każdy bank ma własny.

Jak zwiększyć zdolność kredytową programisty przed złożeniem wniosku?

Jeżeli chcesz sprawdzić swoją zdolność kredytową, warto skorzystać z gotowego kalkulatora zdolności kredytowej. W ten sposób przed rozpoczęciem starań o kredyt można uzyskać dodatkowe informacje.

Osoba, której brakuje zdolności, może pomyśleć o:

• Zmianie sposobu opodatkowania JDG.
• Zmianie umowy cywilnoprawnej lub działalności na umowę o pracę na czas wnioskowania o kredyt. Np. wtedy, gdy dochody z umowy zlecenia nie są brane pod uwagę do zdolności.
• Spłacie niektórych zobowiązań prywatnych i zastąpienie ich firmowymi.
• Zmianie banku do kredytowania na taki, który przyjmie większy procent dochodów do zdolności czy uwzględni dodatkowe dochody.

Na co bank zwraca uwagę przy kredycie hipotecznym dla programisty?

Podobnie jak przy każdym kredycie hipotecznym, ważne jest posiadanie minimum 10% wkładu własnego. Optymalnym udziałem jest co najmniej 20% - daje to dostęp do wszystkich ofert na rynku i nie ma dodatkowego ubezpieczenia niskiego wkładu.

Bank sprawdzi również Twoją historię kredytową. Brak historii w BIK nie przekreśla szansy na kredyt, tak samo, jak drobne, sporadyczne opóźnienia. Ponadto spłacane aktualnie zobowiązania widoczne w raporcie mają bezpośredni wpływ na Twoją zdolność kredytową.

Kolejnym elementem jest wysokość dochodu, jego źródło oraz stabilność zatrudnienia, a także koszty życia. Musisz je odpowiednio udokumentować.

Jak bank weryfikuje programistę - jakie sprawdza dokumenty?

• Wysokość dochodu: na podstawie wyciągów bankowych, zaświadczenia od pracodawcy, dokumentów dochodowych firmy.
• Stabilność dochodów. Kredytodawcy nie zależy na dużych, jednorazowych „strzałach”. Woli mniejszy, ale regularny i powtarzalny dochód, który zobaczy w dokumentach dochodowych JDG oraz w historii wpływów na konto.
• Realność dochodów. Klienci często pytają, po co instytucja potrzebuje wyciągów, skoro w zaświadczeniu od pracodawcy czy w KPiR wszystko widać. Chodzi m.in. o to, by zniechęcić do fałszywych umów ze „znajomą” firmą wyłącznie w celu uzyskania kredytu.
• Wydatki. Przy JDG na KPiR są one widoczne bezpośrednio w ewidencji kosztów, przy ryczałcie banki zwykle przyjmują własne, z góry ustalone stawki kosztowe. Natomiast u osób na umowie o pracę wydatki i stałe obciążenia są oceniane głównie na podstawie historii rachunku.

Podsumowanie - czy programista ma trudniej z kredytem hipotecznym

W żadnym wypadku nie można powiedzieć, że programista starający się o kredyt hipoteczny ma trudniej - w najgorszym wariancie jest oceniany jak standardowy klient. W praktyce często bywa odwrotnie: część banków oferuje branży IT warunki preferencyjne, zarówno cenowe (np. niższa marża, prowizja 0%), jak i w zakresie oceny zdolności (np. bardziej elastyczne podejście do stażu pracy czy uwzględnianego dochodu).