- Prezes UOKiK Tomasz Chróstny uznał klauzule PKO BP dotyczące zmiany oprocentowania kredytu konsumenckiego za niedozwolone, zakazał ich stosowania i nałożył na bank blisko 80 mln zł kary.
- Bank ma również poinformować konsumentów o decyzji indywidualnie oraz opublikować oświadczenie na stronie internetowej i w swoich mediach społecznościowych.
- Przypominamy, że niedozwolone postanowienia umowne są bezskuteczne z mocy prawa i nie wiążą konsumentów. Po uprawomocnieniu decyzja może pomóc konsumentom w dochodzeniu roszczeń.
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zakończył postępowanie w sprawie postanowień wzorca umowy stosowanych przez PKO (PKOBP) w aneksach do umów kredytu w rachunku płatniczym. Prezes UOKiK Tomasz Chróstny uznał za niedozwolone postanowienia dotyczące zasad zmiany oprocentowania limitu odnawialnego. Zobowiązał bank do indywidualnego poinformowania o decyzji wszystkich konsumentów dotkniętych naruszeniem, opublikowania stosownego oświadczenia na jego stronie internetowej i kanałach w mediach społecznościowych oraz nałożył na bank blisko 80 mln zł kary.
Zakres zakwestionowanych klauzul
Postanowienia analizowane przez Prezesa Urzędu dotyczą możliwości jednostronnej zmiany oprocentowania kredytu przez bank w przypadku wystąpienia określonych przesłanek. Co do zasady tego rodzaju mechanizmy są dopuszczalne, o ile warunki zmiany oprocentowania są sformułowane w sposób jednoznaczny, precyzyjny i weryfikowalny przez konsumenta.
– Bank jako silniejsza strona w umowie z konsumentem powinien działać profesjonalnie i transparentnie. Klauzule dotyczące zmiany oprocentowania powinny być sformułowane tak, żeby konsument wiedział, kiedy i w jaki sposób mogą zmienić się koszty kredytu – podkreśla Prezes UOKiK Tomasz Chróstny.
Kwestionowane postanowienia nie określają wystarczająco przesłanek zmiany oprocentowania ani nie wskazują, w jaki sposób konsument może zweryfikować zasadność i zakres tej zmiany. Dają bankowi bardzo szerokie pole interpretacji, a w praktyce możliwość arbitralnego kształtowania oprocentowania kredytu. Nie informują jednoznacznie m.in. jakie kryteria bank ma wziąć pod uwagę czy też zależności pomiędzy zmianą mierników wskazanych w postanowieniu oraz ich ewentualnych wag. W rezultacie konsumenci nie są w stanie przewidzieć ekonomicznych konsekwencji zobowiązań zaciągniętych wobec banku.
Skutki decyzji dla konsumentów
Prawomocna decyzja o uznaniu postanowień wzorca umowy za niedozwolone wywołuje skutek wobec banku oraz wszystkich jego klientów, którzy zawarli aneksy do umów na podstawie wzorców wskazanych w decyzji. Postanowienia uznane za niedozwolone są bezskuteczne z mocy prawa i nie wiążą konsumentów — należy traktować je tak, jakby w ogóle nie było ich w umowach. Nie jest konieczne stwierdzenie ich bezskuteczności na drodze sądowej. Sądy są związane decyzją Prezesa UOKiK w zakresie stwierdzenia niedozwolonego charakteru klauzul.
Decyzja wydana przez Prezesa UOKiK może też stanowić istotną pomoc dla konsumentów przy indywidualnym dochodzeniu roszczeń związanych ze stosowaniem tych postanowień. Dlatego tak ważną jej część stanowi zobowiązanie banku do poinformowania o naruszeniach konsumentów, którzy zawarli aneksy do umów na podstawie zakwestionowanych wzorców. Informacja ta zostanie przekazana w ciągu miesiąca od uprawomocnienia się decyzji za pośrednictwem wiadomości SMS oraz e-mail, albo poprzez SMS i list polecony, jeśli bank nie dysponuje aktywnym adresem e-mail konsumenta. Ponadto bank został zobowiązany do prezentowania odpowiedniego oświadczenia przez okres czterech miesięcy na swojej stronie internetowej oraz trzech miesięcy w kanałach społecznościowych na portalach Facebook i Instagram.
Długotrwałe naruszenie, wysoka kara
Wzorce umowne zawierające zakwestionowane postanowienia są stosowane przez PKO BP od 15 grudnia 2018 r., mają więc charakter długotrwały. W trakcie trwającego postępowania bank nie podjął działań zmierzających do zaprzestania stosowania niedozwolonych klauzul. Dlatego, poza uznaniem postanowień za niedozwolone i nakazem usunięcia skutków naruszenia, Prezes UOKiK nałożył na bank karę w wysokości 79 291 800 zł.
Decyzja nie jest prawomocna. Bank może odwołać się od niej do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
