Wśród Polaków panuje powszechne przekonanie, że zaciągnięcie kredytu zawsze wiąże się z obowiązkiem jego spłaty, włącznie z odsetkami oraz dodatkowymi opłatami ustalonymi w umowie bankowej. Jednak rzeczywistość finansowa kryje w sobie pewne odstępstwa od tej reguły, które mogą zainteresować aż 8 milionów obywateli naszego kraju. W niniejszym artykule przyjrzymy się, kto ma szansę na uzyskanie od banku tzw. "darmowego kredytu w złotówkach" oraz jak ta unikalna sankcja różni się od nieważności umowy kredytowej.
http://www.bankingo.plKredyt bez odsetek, to kara za zaniedbanie
"Sankcja darmowego kredytu", termin wprowadzony do polskiego porządku prawnego przez ustawę o kredycie konsumenckim z 2011 roku, stanowi swoisty "bat na banki". Jej głównym celem jest zmuszenie instytucji finansowych do oferowania produktów zgodnych z przepisami prawa, a także do przejrzystego prezentowania klientom całkowitych kosztów związanych z pożyczką.
Ten unikatowy mechanizm dotyczy kredytów i pożyczek, których kwota nie przekracza 255 550 zł, a zatem obejmuje popularne kredyty gotówkowe oraz konsolidacyjne zaciągane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Ciekawostką jest, że z sankcji darmowego kredytu mogą skorzystać również osoby posiadające umowy hipoteczne waloryzowane w obcej walucie, takiej jak frank, dolar, euro czy jen. W ich przypadku, odwołanie do korzyści wynikających z sankcji wymaga jednak innej podstawy prawnej – unijnej dyrektywy 93/13.
Artykuł ten ma na celu rozwianie mitów oraz dostarczenie praktycznej wiedzy na temat możliwości finansowych, jakie oferuje polski system bankowy. Zapraszamy do lektury, która rzuci nowe światło na zrozumienie osobistych finansów w Polsce.
Sankcja darmowego kredytu - Co to jest i kto może z tego skorzystać?
Kredyt zaciągnięty w banku lub innej instytucji finansowej może okazać się darmowy, pod warunkiem, że umowa nie była zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. W takiej sytuacji, kredytobiorca ma prawo skorzystać z sankcji darmowego kredytu, co oznacza rozliczenie się wyłącznie z pożyczonej kwoty, bez dodatkowych opłat jak odsetki, prowizje, czy ubezpieczenia. Ta możliwość, choć atrakcyjna, jest ograniczona kilkoma warunkami.
- Po pierwsze, przywilej ten przysługuje wyłącznie konsumentom, czyli osobom, które zaciągnęły kredyt na cele prywatne, niepowiązane z działalnością zarobkową, i to tylko jeśli kredyt został zaciągnięty po 17 grudnia 2011 roku.
- Po drugie, istotna jest natura oraz wysokość kredytu lub pożyczki - dotyczy to kredytów konsolidacyjnych i gotówkowych do kwoty 255 550 zł. Wreszcie, istnieje ograniczenie czasowe - klient może powołać się na sankcję darmowego kredytu maksymalnie do 12 miesięcy od całkowitej spłaty zobowiązania.
Przykładem naruszenia przepisów, które może uzasadnić skorzystanie z sankcji darmowego kredytu, jest sytuacja, gdzie całkowita kwota kredytu wskazana przez bank jest wyższa niż kwota faktycznie otrzymana przez klienta, ze względu na dodatkowe koszty jak prowizje czy ubezpieczenia. W takim przypadku, konsument może zażądać zastosowania sankcji, co jest regulowane przez art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Choć banki mogą nie zgodzić się z taką interpretacją, wówczas kredytobiorca ma możliwość dochodzenia swoich praw w sądzie co jak zauważają eksperci portalu bankingo.pl dzieje się obecnie coraz częściej.
Eksperci z bankingo.pl szacują, że grupa potencjalnie uprawnionych do skorzystania z sankcji darmowego kredytu może liczyć około 8 milionów Polaków.
Dlatego osobom, które podejrzewają, że ich kredyt może zawierać nieuczciwe elementy, zaleca się konsultację z prawnikami specjalizującymi się w prawie bankowym. Coraz więcej kancelarii prowadzących wcześniej sprawy Frankowiczów wprowadza do swojej oferty Sankcję Kredytu Darmowego w skrócie SKD.
Kancelarie te często oferują bezpłatną analizę umowy kredytowej pod kątem zgodności z ustawą o kredycie konsumenckim, a także doradzają w zakresie ewentualnych dalszych działań prawnych.
Nieważność umowy kredytowej - Kto i kiedy może z niej skorzystać?
Nieważność umowy kredytowej stanowi inną formę ochrony konsumenta, odróżniającą się od sankcji darmowego kredytu zarówno zakresem, jak i podstawami prawnymi. Nie ogranicza się ona wyłącznie do kredytów gotówkowych i konsolidacyjnych, nie uwzględnia także "wieku" umowy (pozwala na skorzystanie z niej również w przypadku umów zawartych przed grudniem 2011 oraz wysokości wypłaconego kredytu. Podstawą do nieważności umowy kredytowej jest dyrektywa unijna 93/13/EWG z 1993 roku.
W przeciwieństwie do sankcji darmowego kredytu, kredytobiorcy mogą domagać się "darmowego kredytu" nawet po upływie 12 miesięcy od spłaty kredytu. Termin przedawnienia roszczeń wynosi 6 lat, a w przypadku świadczeń spełnionych przed lipcem 2018 – 10 lat. Jednakże, istotne jest, że bieg przedawnienia zaczyna się od momentu, gdy konsument dowiedział się o potencjalnej nieważności umowy, co może wyrażać się poprzez złożenie reklamacji w banku, przedsądowe wezwanie do zapłaty lub złożenie pozwu sądowego.
Umowa kredytowa może okazać się nieważna, gdy zawiera klauzule abuzywne, czyli zapisy nieuczciwe, naruszające interesy konsumenta. Często zdarzało się to w umowach kredytów waloryzowanych kursem waluty obcej, takiej jak frank szwajcarski, euro, dolar czy jen japoński. Obecność takich klauzul nie powoduje automatycznej nieważności umowy, ale nie wiążą one konsumenta. Zazwyczaj wykreślenie warunków nieuczciwych z umowy sprawia, że kontrakt traci sens i jest uznawany za nieważny przez sądy po przeprowadzeniu postępowania sądowego. W przypadku stwierdzenia nieważności umowy, bank musi zwrócić klientowi wszystkie dokonane przez niego płatności, w tym raty kapitałowo-odsetkowe, prowizje i dodatkowe opłaty, z wyjątkiem pożyczonej kwoty głównej. Konsument zobowiązany jest jedynie do zwrotu samej pożyczonej sumy. Co więcej, kredytobiorca może ubiegać się o ustawowe odsetki za opóźnienie, chroniące wartość świadczenia przed inflacją, obecnie wynoszące 11,25% rocznie. To sprawia, że kredyt nie tylko staje się darmowy, ale może także przynieść dodatkowy zysk konsumentowi.
Nieważność umowy kredytowej: Czy dotyczy tylko Frankowiczów w 2024 roku?
Sankcja nieważności umowy kredytowej nie ogranicza się wyłącznie do tzw. "frankowiczów" czy innych kredytobiorców z umowami waloryzowanymi kursem waluty obcej.
Eksperci z portalu Bankingo.pl zwracają uwagę, że możliwości unieważnienia umowy mogą dotyczyć także pewnych umów złotowych. Szczególnie istotne są tu kredyty z lat 90., takie jak słynny kredyt „Alicja” z PKO Banku Polskiego, a także niektóre kredyty złotowe z pierwszej dekady XXI wieku, oparte o zmienne oprocentowanie. Kluczowe dla stwierdzenia nieważności jest jednak zidentyfikowanie klauzul abuzywnych, co wymaga analizy specjalisty w zakresie prawa bankowego, najlepiej z wieloletnim doświadczeniem w kwestionowaniu umów kredytowych.
Omówiona ochrona, wynikająca z dyrektywy 93/13, przysługuje konsumentom. Jednakże, przedsiębiorcy, którzy zaciągnęli kredyt walutowy na cele związane z działalnością gospodarczą, również mają możliwość kwestionowania abuzywnych umów kredytowych. Należy jednak pamiętać, że dla nich termin przedawnienia wynosi zaledwie 3 lata, a koszty związane z złożeniem pozwu oraz opieką prawną są wyższe niż dla konsumentów. Przedsiębiorcy nie mogą opierać swoich roszczeń na dyrektywie unijnej, lecz muszą korzystać z przepisów prawa krajowego, co niesie za sobą odmienną argumentację i wyższe koszty.
Podsumowanie
Orzecznictwo w sprawach dotyczących przedsiębiorców jest jeszcze w fazie kształtowania, w przeciwieństwie do ugruntowanych już rozstrzygnięć w sprawach z powództwa konsumentów. Mimo to, posiadacze aktywnych kredytów pseudowalutowych na cele firmowe powinni rozważyć analizę umowy przez doświadczoną kancelarię prawną, aby zważyć wszystkie za i przeciw ewentualnemu podjęciu działań prawnych. Taka analiza może okazać się kluczowa w podejmowaniu świadomych decyzji dotyczących przyszłości finansowej przedsiębiorstwa.
Autor: Jacek Kabała, Redaktor portalu Bankingo.pl
