Liczba bankomatów w Polsce spadła do poziomu sprzed ponad dekady

Na koniec 2025 roku w Polsce działało 20 409 bankomatów. Według danych Narodowego Banku Polskiego było ich o 332 mniej niż rok wcześniej, co oznacza spadek o około 1,6 proc. Liczebność sieci znalazła się tym samym na poziomie notowanym ostatnio około 2014 roku.

Spadkowy trend utrzymywał się również na początku 2026 roku. Dane zebrane przez Cashless.pl wskazują, że pod koniec marca działały 20 272 urządzenia. Drugi kwartał przyniósł niewielkie odbicie – pod koniec czerwca było ich 20 327, czyli o 55 więcej niż trzy miesiące wcześniej. W ujęciu rocznym liczba bankomatów nadal była jednak niższa o 196 sztuk. Odwrotny trend widzimy w wysokości kwot wypłacanych przez polaków.

Polacy wypłacają z bankomatów coraz większe kwoty

W III kwartale 2025 roku wartość wypłat z bankomatów osiągnęła 113,3 mld zł. Był to rekord, mimo że liczba wypłat spadła z 116,9 mln w poprzednim kwartale do 115,2 mln. Średnia pojedyncza wypłata wyniosła już 984,2 zł.

Pod koniec roku sezonowo zmniejszyły się zarówno liczba, jak i wartość wypłat, ale porównanie rok do roku nadal pokazuje wzrost wartości pobieranej gotówki. W IV kwartale 2025 roku wypłacono 109,1 mld zł wobec 104,9 mld zł w analogicznym okresie 2024 roku. Jednocześnie liczba wypłat spadła ze 113,4 mln do 107,8 mln.

Zmienia się więc sposób korzystania z bankomatów. Klient pojawia się przy urządzeniu nieco rzadziej, ale pobiera większą kwotę. Dla rynku ma to duże znaczenie, ponieważ liczba urządzeń i liczba transakcji opisują tylko część zapotrzebowania na gotówkę. Ważna jest również wartość pieniędzy obsługiwanych przez sieć.

Gotówka pozostaje przy tym istotną częścią codziennych płatności. Przywołane przez NBP badanie zwyczajów płatniczych za 2024 rok wskazywało, że odpowiadała za 31 proc. płatności detalicznych wykonywanych przez konsumentów w stacjonarnych punktach handlowo-usługowych. Instrumenty bezgotówkowe odpowiadały za pozostałe 69 proc. transakcji.

Wpłatomaty rosną szybciej niż klasyczne bankomaty

Jeszcze wyraźniejszą zmianę widać po drugiej stronie obiegu gotówki. Podczas gdy ogólna liczba bankomatów maleje, rośnie liczba urządzeń umożliwiających wpłacanie pieniędzy na rachunek.

Na koniec czerwca 2026 roku działało w Polsce około 13,3 tys. takich urządzeń. W ciągu roku przybyło ich ponad 550. Wśród największych operatorów znajdowały się dwie niezależne sieci, w tym ITCARD, oraz największe banki.

Rosnące znaczenie wpłat dobrze widać również w statystykach transakcyjnych. W III kwartale 2025 roku w urządzeniach przyjmujących gotówkę wykonano rekordowe 27,6 mln depozytów o łącznej wartości 69,1 mld zł.

Coraz częściej urządzenie łączy obie funkcje. Recycler przyjmuje banknoty od jednego klienta, odpowiednio je weryfikuje i może wykorzystać je później do realizacji wypłat. Z punktu widzenia operatora ogranicza to część operacji związanych z uzupełnianiem i odbieraniem gotówki. Dla klienta jedno urządzenie staje się miejscem zarówno wypłaty, jak i wpłaty pieniędzy.

Dlaczego bankomat w jednej lokalizacji się opłaca, a w innej znika?

Utrzymanie bankomatu obejmuje poza zakupem samego urządzenia także koszty wynajmu miejsca, energii, połączeń telekomunikacyjnych, monitoringu, serwisu, części zamiennych i ubezpieczenia. Istotną pozycją pozostaje również logistyka gotówki – jej transport, przeliczanie oraz regularne zasilanie urządzeń.

Przychody operatora zależą natomiast w dużej mierze od transakcji wykonywanych przez klientów. Ekonomia pojedynczego bankomatu jest więc silnie związana z jego lokalizacją. Urządzenie stojące w galerii handlowej, przy ruchliwym sklepie czy w centrum komunikacyjnym może obsługiwać znacznie więcej osób niż bankomat zlokalizowany kilkaset metrów od kilku konkurencyjnych maszyn.

Dlatego zmniejszanie liczby bankomatów obejmuje między innymi porządkowanie lokalizacji, w których kilka urządzeń obsługuje ten sam obszar albo liczba transakcji jest zbyt mała w stosunku do kosztów ich utrzymania.

Znaczenia nabierają przy tym operatorzy obsługujący urządzenia dla wielu instytucji finansowych. Pozwala to bankom korzystać ze wspólnej infrastruktury zamiast utrzymywać własną sieć w każdej lokalizacji. Jednym z najwiekszych niezależnych operatorów jest ITCARD, do którego należy sieć Planet Cash. Według danych publikowanych przez spółkę sama sieć Planet Cash obejmuje obecnie 4640 bankomatów i wpłatomatów oznaczonych jej logo.

Bankomat przejmuje część zadań tradycyjnego oddziału

Zmiana rynku bankomatowego przebiega równolegle ze zmianą sieci placówek bankowych. Na koniec marca 2026 roku banki posiadały 889 oddziałów bez tradycyjnej obsługi kasowej. W części z nich wpłaty i wypłaty realizowane są przede wszystkim za pomocą urządzeń samoobsługowych.

Bankomat przestaje więc pełnić wyłącznie rolę miejsca, z którego pobiera się banknoty. Wpłaty, wypłaty bez użycia fizycznej karty czy urządzenia łączące kilka funkcji pozwalają przenieść znaczną część prostych operacji gotówkowych poza stanowisko kasowe.

To również tłumaczy, dlaczego jednocześnie może spadać ogólna liczba bankomatów i rosnąć znaczenie infrastruktury samoobsługowej. Rynek przesuwa się w stronę urządzeń lepiej wykorzystywanych, dostępnych w odpowiednich lokalizacjach i obsługujących więcej niż jeden rodzaj operacji.

Mniej bankomatów zmienia znaczenie lokalizacji

W kolejnych latach istotnym wskaźnikiem będzie więc nie tylko liczba urządzeń w całym kraju. Znaczenie ma ich rozmieszczenie. Według informacji NBP co trzeci bankomat w Polsce znajduje się w gminie wiejskiej lub miejsko-wiejskiej. Tam likwidacja pojedynczego urządzenia może mieć znacznie większe znaczenie dla dostępności gotówki niż zamknięcie kolejnego bankomatu w centrum dużego miasta.

Operatorzy muszą więc łączyć rachunek ekonomiczny z zapewnieniem klientom dostępu do gotówki. Jednocześnie zmieniają się potrzeby użytkowników. Coraz większa część codziennych płatności odbywa się cyfrowo, a bankomat jest wykorzystywany rzadziej, lecz często do pobierania wyższych kwot. Osoby prowadzące firmy korzystają z kolei z rozwijającej się sieci urządzeń pozwalających szybko wpłacać utarg na konto.

Polski rynek bankomatów będzie z tego powodu coraz trudniej opisywać samą liczbą maszyn. O jego rzeczywistej skali świadczą również miliardy złotych wypłacane i wpłacane każdego kwartału, liczba dostępnych funkcji oraz lokalizacje, w których urządzenia są potrzebne najbardziej.